Ndlovu Medical Centre is een privé-kliniek. Dat betekent dat de patiënten zelf betalen voor de gewone basisgezondheidszorg die de kliniek biedt, meestal via hun verzekering. Daarnaast verzorgt het medische centrum verschillende langlopende projecten voor de gemeenschap, die betaald worden met geld van derden en de overheid. Voorbeelden zijn programma's ter bestrijding van Tuberculose (TB) en HIV/AIDS. Daarnaast is er in 1999 een geboortekliniek geopend, lopen er verschillende scholingsprojecten over goede voeding en rijdt er een schooltandartsbus door het gebied.
HIV/AIDS is op dit moment een van de grootste problemen in de Zuid-Afrikaanse samenleving. De schattingen zijn dat ongeveer 15-20 % van de bevolking besmet is met HIV, wat neerkomt op 7 miljoen mensen. Het gezicht van AIDS begint zich meer en meer te tonen: dagelijks overlijden in Zuid-Afrika alleen al zo'n 1000 mensen aan AIDS-gerelateerde ziektes en komen er zo'n 2000 nieuwe infecties bij. Daarbij komt dan nog dat HIV/AIDS en Tuberculose hand in hand gaan: ongeveer 60% van de TB-patiënten zijn HIV-positief.
Ons HIV/AIDS-programma is allereerst een voorlichtingsproject voor de hele gemeenschap, gericht op de preventie van HIV/AIDS en andere seksueel overdraagbare aandoeningen (Ndlovu AIDS Awareness Programme, NAAP). Via kennisoverdracht, muziek en theater proberen voorlichters vooral jonge mensen ervan te doordringen hoe gevaarlijk het virus is en hoe zij kunnen voorkomen dat ze besmet raken. NAAP begon ooit als een educatief programma op scholen gerund door vrijwilligers, maar is inmiddels uitgegroeid tot een regionaal professioneel team dat werkt op scholen, boerderijen, in bedrijven en gevangenissen en onder prostituees. Op dit moment zijn er zo'n 35 medewerkers bij betrokken. Deze zijn ook allemaal opgeleid tot counselor om ervoor te zorgen dat mensen zich laten testen op HIV, zodat we voor hen een behandelplan kunnen maken.
Vroeger was het paradigma HIV = AIDS = DOOD. Dat geldt niet meer. Er zijn nu medicijnen beschikbaar die HIV/AIDS veranderd hebben in een chronische ziekte die goed behandelbaar is, mits je trouw en levenslang de medicijnen slikt. In wezen is de ziekte dan niet veel anders dan artritis of suikerziekte. Het huidige motto van NAAP is dan ook:
YOU DIE
IF YOU DENY.............
Het geeft aan hoe belangrijk het is om je HIV-status te weten: als je negatief bent, weet je wat je goed hebt gedaan, maar ook dat je goed moet blijven opletten voor de toekomst: voorkomen is beter dan genezen. Als je positief bent, stellen we een behandelplan op en begeleiden de patiënt op de lange weg die deze heeft te gaan.
Dat brengt ons dan bij het HAART-project, het HIV/AIDS-behandelingsprogramma.
Een andere belangrijke grote activiteit op het gebied van AIDS-bestrijding is het zogenaamde HAART- project (Highly Active Anti-Retroviral Treatment), deze heeft drie doelstellingen:
Uniek aan de Ndlovu-aanpak zijn twee principes:
- Het ATC
Een Autonomous Treatment Centrum (Onafhankelijk Behandelcentrum) bestaat uit een ‘one stop centre' waar je terecht kunt voor zowel de basisgezondheidszorg, TB en HIV/AIDS. Met andere woorden: een loket voor alle zorg.
Een ATC bestaat uit
*een 12-uurs kliniek met apotheek en röntgenafdeling
*een 24-uurs kliniek met als primaire taak verloskunde en een opnamemogelijkheid voor HIV/Aids-patiënten die thuis niet redden.
*een gespecialiseerd HIV-laboratorium, dat in staat is om de controle van de HIV-behandelingen ter plaatse uit te voeren.
- De counselors:
Een goede HIV/AIDS zorg staat of valt met een goede begeleiding van de patiënt als het gaat om de zogenaamde therapie-trouwheid. Alleen als de patiënt levenslang elke twaalf uur trouw zijn pillen neemt boek je succes met relatief eenvoudige en goedkope aids-remmers, en kan de patiënt een redelijk normaal leven leiden. Cruciaal daarbij is de rol van onze counselors, die patiënten intensief begeleiden met op maat gemaakte behandelplannen.
Inmiddels hebben we zo'n 20 counselors opgeleid die bij de mensen thuis langskomen om te kijken of patiënten hun medicijnen op tijd en regelmatig nemen. In een land als Zuid-Afrika is dat niet voor iedereen vanzelfsprekend, maar vanuit medisch oogpunt wel heel erg belangrijk. Het komt veel voor dat patiënten zich beter voelen en dan stoppen met de medicijnen. Maar als je eenmaal HIV hebt, moet je om te overleven levenslang aids-remmers slikken. De counselors proberen mensen te doordringen van het belang van het slikken van de medicijnen, elke dag op vaste tijden.
Dit systeem is arbeidsintensief, maar werkt goed. Van verschillende kanten is er belangstelling om dit systeem uit te breiden naar andere gebieden in Zuid-Afrika.
In 1999 is de Colombine Maternity Clinic (CMC) geopend. Deze kliniek biedt betaalbare diensten rondom de zwangerschap, voor, tijdens en na de geboorte. Het lijkt op de zorg van de verloskundigenpraktijken in Nederland, alleen worden hier de meeste bevallingen in de kliniek gedaan en niet thuis. Voordat onze geboortekliniek z'n deuren opende, kon je in Elandsdoorn bij complicaties tijdens de bevalling nergens naartoe.
De zwangere moeders dragen een klein gedeelte van de totale kosten van de begeleiding en bevalling bij, de rest wordt door onze donoren gesubsidieerd.
In het kader van het HAART-project is er ook geheel gratis een intensieve begeleiding voor zwangere HIV-positieve vrouwen (PMTCT, Prevention Mother to Child Transmission). Hierdoor is het mogelijk bijna alle pasgeborenen te behoeden voor besmetting met het HIV-virus.
In Ndlovu Medical Centre zien we dagelijks kinderen die ziek zijn omdat ze ondervoed zijn, en omdat ze ondervoed zijn chronisch ziek zijn. Die cirkel moet worden doorbroken. Het heeft geen zin de diarree of de longontsteking te behandelen, als we niets doen aan de onderliggende ondervoeding. Naar aanleiding hiervan werd het idee van de Ndlovu Nutritional Units (NNU) geboren. In dit voedingsproject behandelen en voeden we de verzwakte kinderen, terwijl we hun moeders leren hoe ze groenten moeten verbouwen in hun eigen tuin en hoe ze met eenvoudige middelen een voedzame maaltijd kunnen maken. Er zijn nu al vijf van dit soort voedingscentra in het gebied. De kinderen spelen en de moeders krijgen les en koken samen. De bedoeling is dat ze zich daarna zelf kunnen redden. Een structurele aanpak dus. Bijkomend effect is dat de kinderen die in zo'n project hebben meegedraaid, over het algemeen groter en gezonder zijn en zich beter ontwikkelen dan andere kinderen. We volgen deze kinderen om de effecten op lange termijn te kunnen bekijken.
En dan worden we in de kliniek nog dikwijls geconfronteerd met tandheelkundige problemen, iets waarvoor de Nederlandse arts helemaal niet is opgeleid. Meestal resulteerde dit dan ook in een soort van veterinaire zorg: “tandpijn plus loszitten is trekken”.
Na verloop van tijd begonnen we na te denken of we hier niets aan toe te voegen hadden. Op een dag ontstond het plan van een soort schooltandartsendienst zoals we die in de jaren zestig en zeventig in Nederland ook kenden. Een bus die langs de basisscholen gaat, met assistentes die voorlichting over tandheelkundige zorg en poetsinstructies geven en een tandarts die gebitten onder handen neemt. Sinds 2003 is er nu dus ook in Moutse een schooltandartsbus: het Ngwenya Community Dental Care Programme (NCDCP).
In Nederland is daarvoor de Stichting Ngwenya ( Ngwenya betekent ‘krokodil', genoeg tanden dus) opgericht. Deze stichting werft fondsen en het rekruteert Nederlandse tandartsen die vrijwillig op de bus komen werken. Op deze manier hebben we een zeer effectief programma van de grond gekregen die jaarlijks zo'n 20.000 kinderen voorlicht en screent en zo'n 2000 kinderen behandelt.